EISE EISINGA VERTELT : 1, 2 EN 3

"De schaduw stond eerst hier en nu daar". "Dat is dan precies een uur" "Een uur?" "Als dat een uur is ,ga ik er een maken met alle uren."

 

1. "IK SPEELDE WAT MIJN VADER DEED"

2. DEMOCRITUS BIJ HET TUINHEK.

3. DE WERELD HANGT IN DE LUCHT.

 

 

 

 

1."IK SPEELDE WAT MIJN VADER DEED"

 

Mijn vader was wolkammer.

In het achterhuis was de wolkammerij. Daar werd de wol eerst gewassen, gekamd en gesponnen tot kamgarens en tenslotte geverfd. De wolkammerij was mijn speelterrein. Ik speelde wat mijn vader deed. Als kleuter van vier was ik al wolkammer en ik ben het mijn hele leven gebleven.

Naast de wolkammerij had mijn vader een werkplaats waar hij in zijn vrije tijd van alles bouwde. Wanneer mijn vader van de wolkammerij naar de werkplaats ging, dan ging ik met hem mee. En met de verandering van zijn werk veranderde ook mijn spel. Want in de werkplaats wilde ik doen, wat hij deed: tekenen, rekenen, meten, schrijven, knippen, zagen, timmeren, verven en nog heel veel meer. Hij had alle tijd voor mij en veel geduld. Hij leerde mij met de passer grote en kleine cirkels en hele en halve bogen tekenen. Prachtig vond ik dat. Rekenen deed ik het liefst. Hij bedacht sommen, eerst eenvoudige en later steeds moeilijker. Ik genoot en ik zag dat hij van mij genoot.

Hij heeft eens een model gebouwd van een galjoen, compleet met twee masten en zeilen. Toen de boot klaar was, hebben we hem door de tuin en over het jaagpad naar de trekvaart getrokken en te water gelaten.

Wat een feest was dat! Je kon er met twee man echt in varen! En hij heeft een huisorgel gebouwd naar het voorbeeld van het orgel in de kerk. Er zat een mooie klank in en mijn vader kon er prachtig op spelen.  

Maar zijn grootste liefhebberij was het maken van zonnewijzers. Het was meer dan een liefhebberij, want hij maakte ze op bestelling. In bijna alle tuinen van adellijke families en regenten stond er wel één en veel van die zonnewijzers heeft hij gemaakt. Door het enthousiasme waarmee mijn vader zonnewijzers maakte, kreeg ik er ook al heel jong belangstelling voor. Die van mijn vader tekende ik na en maakte mijn eigen fantasie ontwerpen, maar zelf een zonnewijzer maken, dat had ik nog nooit gedaan.“Ik wil ook een zonnewijzer maken”, zei ik op een dag.“Kom maar mee naar buiten, dan ga jij een maken. We hebben een grote stok nodig, kijk maar in de schuur”.“Maar ik wil een èchte zonnewijzer maken”, protesteerde ik. “Jij gaat een hele echte zonnewijzer maken. ”Steek de stok daar op die zonnige plek maar in de grond. Zie je de schaduw van de stok? Als je de stok nu iets achterover buigt, wordt de schaduw langer. Kijk goed wat er gebeurt” Mijn vader ging terug naar zijn werkplaats, en ik bleef achter in de tuin met mijn zonnewijzer: een stok in de grond. Heel traag zag ik de schaduw van de stok verschuiven. Om het verschil te kunnen zien legde ik er een steentje bij.“En hoe gaat het met de zonnewijzer?”, kwam mijn vader na een uurtje vragen.“De schaduw stond eerst hier en nu daar”. “Dat is dan precies een uur”. “Een uur?”, riep ik, “als dat een uur is, ga ik er een maken met alle uren”. En terwijl mijn vader terugging naar de werkplaats, bouwde ik verder aan mijn eerste zonnewijzer”. 

 

 

2. DEMOCRITUS BIJ HET TUINHEK                                                                        

 "Mag ik wel even verder komen?’ 

Ik ging zo op in de bouw van mijn zonnewijzer dat ik niet merkte dat er al een tijdje een man bij het tuinhek naar mij stond te kijken.“Zo, dus jij bent Democritus?”

“Nee, ik ben Eise.”

“Het was ook maar een grapje.”

“Maar waarom noemt U mij zo?”

“Toen ik jou bezig zag, moest ik aan Democritus denken, omdat hij heel lang geleden de zonnewijzer heeft uitgevonden. Hij zag de schaduw van een boom verschuiven en legde er net als jij stenen bij”.

    

Ondertussen was mijn vader weer uit de werkplaats gekomen.

“Ik zie, dat er ook al belangstelling is voor jouw zonnewijzer”.

“Weet je wie de zonnewijzer heeft uitgevonden?”, vroeg ik.

“Geen idee!” “Demo.. Demo...” probeerde ik. “Democritus “, hielp de man. 

“Was dat niet die filosoof met van die wonderlijke ideeën over het ontstaan van het heelal en de geboorte van de eerste mens?”, vroeg mijn vader.

“Ja, die bedoel ik”.

Nou begon het echt leuk te worden. ”Vertel, vertel”, drong ik aan. “Nee, nu niet. Ik moet aan het werk, maar misschien wil deze meneer jou wel iets over Democritus vertellen”.

“Ik wacht op het vertrek van de volgende trekschuit, tot zo lang heb ik wel even tijd”. 

De reiziger ging in het gras, onder de appelboom zitten en heeft mij toen drie verhalen verteld over het universum, de aarde en de eerste mens.

Toen op de hoorn werd geblazen, ten teken van het vertrek van de trekschuit naar Franeker, stond hij op, groette mij en liep haastig naar de aanlegplaats bij de ‘Vergulde Hoorn’.

Toen even later de boot langs voer, riep hij: 

“Hé, Democritus vergeet je zonnewijzer niet."

 

 

3. '‘DE WERELD HANGT IN DE LUCHT’

 

  

Die  avond waren de rollen omgedraaid.

Niet mijn vader vertelde maar ik vertelde mijn vader,wat ik van de reiziger had gehoord.

“Heel, heel lang geleden”, begon ik mijn verhaal, “zat er een ring van vuur om de aarde, net zoals een schors om een boom.

En toen is die ring van vuur uit elkaar gespat in heel veel cirkels en daaruit zijn de zon, de aarde, de maan en de andere hemellichamen ontstaan.

Kijk zo”, en ik liet mijn vader de tekening zien, die ik had gemaakt.

“En de wereld hangt in de lucht, precies in het midden van het heelal.”

“De aarde lijkt wel een taart en de andere hemellichamen lijken net wielen”, reageerde mijn vader. “Ja, dat klopt ook”, ging ik verder, “want in het midden zitten gaten en door die gaten zie je het vuur aan de buitenkant van het hemelgewelf. En zo is alles ontstaan”,besloot ik mijn uitleg.

“Een mooi verhaal Eise en jij hebt het mooi getekend”, zei mijn vader.

“Maar zo is het echt gebeurd”, zei ik met veel nadruk, omdat ik merkte dat ik hem niet kon overtuigen.

“En heeft de reiziger je soms ook nog over de geboorte van de eerste mens verteld”?, wilde mijn vader weten.

”Ja, maar dat is een raar verhaal en dat is vast niet waar. 

Hij vertelde dat de mensen eerst helemaal overdekt waren met schubben, net als vissen en dat ze in water en modder leefden. Maar omdat het te koud was, konden ze daar niet leven. 

Gelukkig heeft een groot monster ze toen gered. 

Hij beschermde ze in zijn grote bek en heeft ze later op het land uitgespuwd en toen hebben de mensen de schubben van zich afgeworpen en zo kwam de eerste mens op aarde.”

“En wat heeft hij nog meer verteld?”

“Verder niets”.

“Dat is vreemd, want dan heeft hij het belangrijkste niet verteld. Democritus meende namelijk dat de wereld bestond uit hele kleine deeltjes, die je niet meer kon delen.

Hij noemde ze atomen, want dat betekent in het Grieks ondeelbaar.”

“En is dat verhaal waar of niet waar?”, wilde ik perse weten.

“Dat weet ik niet, misschien dat knappe wetenschappers 

in de toekomst nog eens atomen ontdekken. 

 

 

                                                   

                                                     

                                                       EISES DIGITALE SCHATKIST

                                        LEES, KIJK, DOE  EN ONTDEK

 

Misschien wel de belangrijkste 'schatten' van Eises digitale schatkist zijn de sites van: het Nationaal Archief en ED IT. Ben je na het lezen van wat 'EISE VERTELT' nieuwsgierig geworden en wil je zelf op onderzoek gaan, breng dan een bezoek aan beide 'schatkamers:

 Vindt leuk'Het Nationaal Archief http://onderwijs.gahetna.nl/: een ware schatkamer van het Nederlandse verleden en

Vindt leuk'ED*IT BASIS  http://www.ed-it.nu/ dat toegang biedt tot honderdduizenden bronnen van diverse musea en archieven op één website: Video’s, audio, foto’s en artikelen.  

 

 

Vindt leuk'Eise zag de schaduw langzaam verschuiven. 

Aan de schaduw kun je zien of het ochtend, middag of avond is.

Hoe dat kan?  Kijk naar:  Schaduw tekenen

EN MAAK EEN HEEL BIJZONDERE ZONNEWIJZER !

 

 

 

Vindt leuk'Ga verder naar:  EISE VERTELT4,5 EN6   "ONZE KEUKEN WERD MIJN EERSTE PLANETARIUM" 

 

Vindt leuk'Ga, als je wilt weten hoe Eise en zijn tijdgenoten gekleed waren naar 'Rijksstudio Eise Eisinga' :https-::www.rijksmuseum.nl:nl:rijksstudio:116236--eise-eisinga:verzamelingen:hoe-gingen-eisinga-s-en-tijdgenoten-gekleed:bewerken

 

Vindt leuk'Hieronder 6 illustraties van Democritus en Heraclitus uit de Rijksstudio

https-::www.rijksmuseum.nl:nl:rijksstudio:116236--eise-eisinga:verzamelingen:democritus 


 

 

Allegorie op de omgekeerde wereld met Democritus en Heraclitus (de lachende en de wenende filosoof). Heraclitus heeft zijn ogen bedroefd neergeslagen terwijl de lachende Democritus naar een globe wijst. Op de globe is de dwaasheid van de mensheid voorgesteld door narren die zich vermaken met vechten, spelen en minnen. Op de achtergrond een begrafenisstoet en een woeste zee met een zinkend schip. Op de globe zitten de duivel, de door een nar gepersonifieerde Dwaasheid en de vrouwelijke personificatie van Wellust (Luxuria). In de bovenhoeken engelen met vanitassymbolen. In de marge een twaalfregelig gedicht, in drie kolommen, in het Duits, en een achtregelig gedicht, in twee kolommen, in het Frans.
Eise vertelt: "In het achterhuis was de wolkammerij. Daar werd de wol eerst gewassen, gekamd en gesponnen tot kamgarens en tenslotte geverfd. De wolkammerij was mijn speelterrein. Ik speelde wat mijn vader deed. Als kleuter van vier was ik al wolkammer en ik ben het mijn hele leven gebleven". En Eise was ook 'Meester wolkammer'. Op een internationale tentoonstelling in 1820 in Gent won hij met zijn geverfde garens een zilveren medaille.
Links staat Democritus, de lachende filosoof. Hij wijst naar een wereldbol. In zijn hand een boek. Aan de andere kant van de wereldbol Heraclitus.
Figuren kijken toe hoe Democritus, een Grieks geleerde, een wiskundig model in een sokkel kerft.
Allegorie op het doolhof van het menselijk onverstand, ca. 1650. Trapvormig bouwwerk met op de vijf trappen liefdesparen die de vijf zintuigen voorstellen.
In een klein atelier werkt de schilder naar een poserende man in een historische rol. Zijn oosterse kleding, maar vooral zijn attributen, de passer en de wereldbol.
Buste van Democritus, de lachende filosoof. Prent uit een serie van twaalf prenten.

 


 

 

En is dat verhaal waar of niet waar?”, vroeg Eise.

“Dat weet ik niet, misschien dat knappe wetenschappers 

in de toekomst nog eens atomen ontdekken"antwoordde zijn vader. 

  

Vindt leuk'En dat wetenschappers sinds Eises tijd grote ontdekkingen hebben gedaan kun je op het volgende filmje van Klokhuis zien. 

 

http://www.schooltv.nl/share/VPWON_1223546#.VkuKFS1Iz7g.email

 

 


 

Schrijf een commentaar: (Klik hier)

123website.nl
Tekens over: 160
OK Verzenden.
Bekijk alle commentaren

Nieuwe commentaren

29.05 | 21:29

Wat een mooi geheel! zoveel informatie, zoveel wijsheid, zoveel beschaving, en dat al van zo lang geleden! Laten we dit alles in ere houden en vooral: doorgeven

...
12.12 | 16:08

Wat merkwaardig dat de vrouw van Lambertus Nieuwenhuis Emma wordt genoemd. Zij heet in werkelijkheid Catharina (Katharina) van Lochem (1738-1817)

...
15.11 | 14:06

Het portret op deze pagina is niet van Arjen Roelofs maar van diens biograaf Worp van Peijma. Toen Arjen stierf in 1828 bestonden er nog geen foto-portretten.

...
30.10 | 15:48

Uiterlijk gaan de verhalen over het leven van Eise en de tijd van de verlichting. Maar innerlijk worden uiteraard de gedachten en gevoelens van Meinte Vierstra zelf weerspiegeld. En hoe mooi en zo herkenbaar. De humor, de (jongens)dromen, het voortschrij

...
Je vindt deze pagina leuk