VAN VERLICHTING TOEN NAAR NU en TOEKOMST

 

INLEIDING

 

EISE EISINGA

DE VERLICHTING IN NEDERLAND

                                           EEN DRIELUIK

                        VAN TOEN naar NU en TOEKOMST

                  

Ter gelegenheid van Eise Eisinga’s 250e geboortejaar vroeg het 'Koninklijk Eise Eisinga Planetarium' mij in 1994 het 'Eise Eisinga's Planetarium doe- en ontdekboek' te schrijven.

Ik richtte mij aanvankelijk alleen op Eise zoals ik hem uit mijn bezoeken aan het Planetarium kende: 

In het voorhuis ontmoet je Eise als bouwmeester van het Planetarium en in het achterhuis Eise als wolkammer. 

 

Toen het boekje klaar was, ontdekte ik echter dat ik hem in mijn verhalen ernstig tekort had gedaan. 

Eise was meer, veel meer dan ik had verteld, want behalve wolkammer en bouwmeester van het Planetarium was hij ook actief als armoedebestrijder, bouwmeester van het stadsarmenhuis en politicus. 

        

Voor de oude Grieken was de ethica, de studie van het goede leven, onlosmakelijk verbonden met  de studie van de kosmos.

"Je kunt de praktische vragen naar de beste manier van leven niet scheiden van vragen omtrent de aard van de kosmos waarin je leeft" leerden zij.

"Komt die onlosmakelijke verbondenheid  ook niet tot uitdrukking in leven en werk van Eise?" vroeg ik mij af.

 

Het boekje was klaar maar ik was nog lang niet klaar met Eise en ging op zoek naar wie hij werkelijk was. 

Het werd een fascinerende zoektocht.

 

In 2006 werd Eise Eisinga als icoon van de Verlichting

opgenomen in ‘entoen.nu’ de canon van Nederland, omdat uit zijn levensverhaal duidelijk wordt wat het wezen  van de Verlichting is.

Ik was verrast: Eise, temidden van Spinoza, Locke, Descartes, Montesquieu, Kant en al die andere reuzen der Verlichting, de architecten van onze moderne samenleving ? 

Ook Jonathan Israel, kenner bij uitstek van de Verlichting, was verrast : “Eisinga is een compleet maginale figuur en een verkeerde keuze”, oordeelde hij.

 

Daartoe aangezet door de canoncommissie:‘zelf op zoek te gaan naar meer’, ging ik op zoek naar sporen van Verlichting.(deel A blz 26 )

 

 

Ik las Eises levensverhaal opnieuw, maar nu door een bril met lenzen geslepen door Descartes, Spinoza, Locke, Bekker, Bayle, Montesquieu, Voltaire, Rousseau en Kant.

Het werd een feest van herkenning want overal in zijn vier levens herkende ik hun sporen van Verlichting. 

    Ook voor Eise was de ethica, de studie van het goede leven onlosmakelijk verbonden met zijn leven en werk als bouwmeester van het Planetarium, het stadsarmenhuis en politicus.

 

Israel kan hem een marginale figuur vinden, maar Eises leven en werk zijn onmiskenbaar geïnspireerd door de ‘Architecten van de Verlichting. 

( Lees: EISE VERTELDE 92 en EISE VERTELDE 93 )

 

In januari 2018 vond de theatervoorstelliing ‘Revolutie in Fryslân-Opkomst van de democratie’ plaats in de Grote Kerk in Leeuwarden. Het is het unieke verhaal van de escallerende tegenstelligen tussen ideeën van de Verlichting en de ideeēn van de gevestigde orde van kerk en staat. 

De revolutionaire hoofdrolspelers werden uitgenodigd hun ervaringen te vertellen. Eise gaf zijn visie en eindigt zijn optreden met de vraag:

 

Wat heeft onze strijd voor een menselijker

samenleving, meer democratie, gelijkheid, tolerantie en vrijheid voortgebracht ?   lees: Revolutie Fryslân

Met deze vraag opent Eise het tweede en derde paneel van het drieluik

‘Eise Eisinga de Verlichting in Nederland’

van TOEN naar NU en TOEKOMST

 

DEEL2 VERLICHTING NUl

 

 

                                                                                Meinte Vierstra

 

 

 

 

Schrijf een reactie: (Klik hier)

123website.nl
Tekens over: 160
OK Verzenden.

Sisca | Antwoord 12.08.2020 17:52

Klik hier om uw bericht te schrijvenSISCA | Antwoord25.03.2014 19.43
Dat is ook toevallig! Nét het boek ' en je zult spinazie eten' van Jan Knol gelezen.
Wat e

Jan Knol, auteur Spinoza | Antwoord 12.08.2020 17:50

JAN (SPINOZA) KNOL | Antwoord18.02.2013 09.40
Zo knap als Eise is om de ruimte in te kijken,
zo knap is Meinte om de diepte in te gaan.
Fantastische website, ik kan niet anders zeggen,

Bekijk alle reacties

Nieuwe reacties

21.12 | 14:01

Zo knap als Eise is om de ruimte in te kijken,
zo knap is Meinte om de diepte in te gaan.
Fantastische website, ik kan niet anders zeggen.

...
21.12 | 13:58

Klik hier om uw bericht te schrijvenZo knap als Eise is om de ruimte in te kijken,
zo knap is Meinte om de diepte in te gaan.
Fantastische website, ik kan niet

...
21.10 | 21:17

Antwoord
18.02.2013 09.40
Zo knap als Eise is om de ruimte in te kijken,
zo knap is Meinte om de diepte in te gaan.
Fantastische website, ik kan niet anders zeggen,

...
12.08 | 17:52

Klik hier om uw bericht te schrijvenSISCA | Antwoord25.03.2014 19.43
Dat is ook toevallig! Nét het boek ' en je zult spinazie eten' van Jan Knol gelezen.
Wat e

...
Je vindt deze pagina leuk